เท้าเป็นเชื้อรา ดูแลอย่างไรให้ดีขึ้นและป้องกันการกลับมาเป็นซ้ำ
อาการคัน ผิวลอก แดง แสบหรือมีรอยแตกตามซอกนิ้วเท้า อาจเป็นสัญญาณของเชื้อราที่เท้าซึ่งเกิดได้ง่าย เมื่อเท้าอยู่ในสภาพอับชื้นหรือสัมผัสเชื้อราจากพื้นผิวที่ปนเปื้อน หากดูแลไม่เหมาะสม อาการอาจเรื้อรังหรือกลับมาเป็นซ้ำได้ โดยบทความนี้จะพาคุณไปรู้จักสาเหตุ อาการที่ควรสังเกต แนวทางรักษาเบื้องต้นรวมถึงวิธีดูแลเท้าให้แห้งและสะอาด เพื่อลดโอกาสเกิดเชื้อราซ้ำในชีวิตประจำวัน
เท้าเป็นเชื้อรา คืออะไร ทำความรู้จักเชื้อราที่เท้า
เท้าเป็นเชื้อราหรือที่เรียกว่า ฮ่องกงฟุต หรือโรคน้ำกัดเท้า (Athlete’s Foot) คือการติดเชื้อราที่ผิวหนังบริเวณเท้า โดยมักพบตามซอกนิ้วเท้า ฝ่าเท้าและขอบเท้าที่มีความอับชื้น อาการที่พบได้บ่อยคือ คัน แสบร้อน ผิวลอก เป็นขุยหรือเปื่อยยุ่ย ในบางรายอาจมีตุ่มน้ำใสและกลิ่นอับร่วมด้วย และถ้าหากปล่อยไว้นาน เชื้อราอาจลุกลามไปยังเล็บเท้า ทำให้เล็บเท้าหนา เปลี่ยนสีและเปราะง่าย จึงควรสังเกตอาการผิดปกติและดูแลเท้าให้สะอาดและแห้งอยู่เสมอ
เท้าเป็นเชื้อราเกิดจากอะไร สาเหตุและพฤติกรรมที่ควรระวัง
เท้าเป็นเชื้อรามักเกิดจากเชื้อราที่เจริญเติบโตได้ดีในบริเวณที่อับชื้น โดยมีทั้งปัจจัยจากสภาพแวดล้อมและพฤติกรรมในชีวิตประจำวันบางอย่างที่อาจเพิ่มความเสี่ยงต่อการติดเชื้อ ซึ่งสาเหตุและพฤติกรรมที่ควรระวังมีดังนี้
- เท้าอับชื้นหรือมีเหงื่อออกมาก ทำให้เชื้อราเจริญเติบโตได้ง่าย
- ใส่รองเท้าปิดทึบหรือถุงเท้าเปียกนานๆ ทำให้เกิดความร้อนและความชื้นสะสม
- ไม่เช็ดเท้าให้แห้ง โดยเฉพาะหลังอาบน้ำหรือลุยน้ำ
- ใช้ของส่วนตัวร่วมกับผู้อื่น เช่น รองเท้า ผ้าเช็ดตัว หรือกรรไกรตัดเล็บ ซึ่งอาจเพิ่มโอกาสสัมผัสเชื้อ
เช็กอาการ เท้าเป็นเชื้อรามีลักษณะแบบไหนบ้าง
เชื้อราที่เท้าหรือที่หลายคนเรียกว่า ฮ่องกงฟุต มักเริ่มจากอาการคัน ลอก หรือระคายเคืองบริเวณซอกนิ้วเท้าและฝ่าเท้า โดยอาการที่พบได้บ่อยมีดังนี้
- คันบริเวณเท้าและซอกนิ้ว โดยเฉพาะหลังถอดรองเท้าหรือเมื่อเท้าอับชื้น
- ผิวหนังขาวซีดหรือเปื่อยยุ่ย มักพบตามซอกนิ้วเท้า โดยเฉพาะระหว่างนิ้วก้อยกับนิ้วนาง
- ผิวแห้ง ลอกเป็นขุย หรือแตก อาจเกิดบริเวณฝ่าเท้าหรือด้านข้างของเท้า และบางครั้งมีอาการแสบหรือเจ็บร่วมด้วย
- มีผื่นแดงหรือแสบระคายเคือง โดยเฉพาะบริเวณที่มีการเสียดสีหรือเกาบ่อย
- มีตุ่มน้ำใสหรือตุ่มพอง อาจมีอาการคันหรือเจ็บ หากตุ่มแตกควรรักษาความสะอาดเพื่อลดความเสี่ยงต่อการติดเชื้อ
- มีกลิ่นเท้าแรงหรือเหม็นอับ อาจเกิดร่วมกับความชื้นและการสะสมของเชื้อโรคบริเวณเท้า
- เล็บเท้าผิดปกติ หากเชื้อราลุกลามไปถึงเล็บ อาจทำให้เล็บหนา เปลี่ยนเป็นสีเหลืองหรือน้ำตาล เปราะ และแตกง่าย
หากมีอาการเหล่านี้ต่อเนื่อง อาการลุกลาม หรือมีแผล บวม แดงและเจ็บมาก ควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรเพื่อประเมินอาการและรับการดูแลอย่างเหมาะสม
เล็บเท้าเป็นเชื้อรา อาการเป็นแบบไหน สังเกตอย่างไร
เล็บเท้าเป็นเชื้อราอาจสังเกตได้จากความผิดปกติของสี รูปร่างและพื้นผิวของเล็บ โดยลักษณะที่พบได้บ่อยมีดังนี้
- เล็บเปลี่ยนสี มีจุดหรือแถบสีขาว เหลือง น้ำตาล เขียว หรือดำบริเวณปลายเล็บหรือขอบเล็บ
- เล็บหนาและขรุขระ ผิวเล็บไม่เรียบ หยาบ เปราะ หรือร่วนแตกง่าย
- เล็บร่อนหรือแยกจากฐานเล็บ อาจเกิดโพรงใต้เล็บและมีขุยหรือเศษสีขาวสะสม
- มีกลิ่นหรือรู้สึกเจ็บ หากเชื้อราลุกลาม อาจมีกลิ่นอับ กดเจ็บ หรือมีผิวรอบเล็บบวมแดงร่วมด้วย
วิธีรักษาเท้าเป็นเชื้อราและเล็บเท้าเป็นเชื้อรา ให้หายและไม่กลับมาเป็นซ้ำ
การรักษาเท้าเป็นเชื้อราและเล็บเท้าเป็นเชื้อรา ควรดูแลให้เหมาะกับบริเวณและความรุนแรงของอาการ ควบคู่กับการรักษาความสะอาดและลดความอับชื้น เพื่อช่วยกำจัดเชื้อราและลดโอกาสกลับมาเป็นซ้ำโดยมีแนวทางดังนี้
- ใช้ยาฆ่าเชื้อราให้เหมาะกับอาการ เชื้อราที่ผิวหนังมักรักษาด้วยยาทาฆ่าเชื้อรา ส่วนเชื้อราที่เล็บอาจต้องใช้ยาทาหรือยารับประทานตามความรุนแรงและคำแนะนำของแพทย์
- ใช้ยาอย่างต่อเนื่องตามระยะเวลาที่กำหนด ไม่ควรหยุดยาเองทันทีเมื่ออาการดีขึ้น เพราะเชื้อราอาจยังหลงเหลือและทำให้อาการกลับมาเป็นซ้ำได้
- รักษาเท้าให้สะอาดและแห้ง ล้างเท้าและเช็ดบริเวณซอกนิ้วให้แห้งอยู่เสมอ พร้อมเปลี่ยนถุงเท้าทุกวันและเลือกใช้รองเท้าที่ระบายอากาศได้ดี
- ดูแลรองเท้าและของใช้ส่วนตัว ควรทำรองเท้าให้แห้งก่อนใส่ซ้ำ และหลีกเลี่ยงการใช้รองเท้า ถุงเท้า ผ้าเช็ดตัว หรืออุปกรณ์ตัดเล็บร่วมกับผู้อื่น
- ป้องกันการติดเชื้อจากพื้นที่ส่วนกลาง สวมรองเท้าแตะในห้องอาบน้ำรวม ห้องเปลี่ยนเสื้อผ้าหรือบริเวณรอบสระว่ายน้ำ เพื่อลดโอกาสสัมผัสเชื้อรา
- รักษาทุกบริเวณที่มีเชื้อราพร้อมกัน หากมีเชื้อราทั้งบริเวณผิวเท้า ซอกนิ้ว และเล็บ ควรรักษาควบคู่กัน เพื่อลดโอกาสแพร่เชื้อกลับไปมาระหว่างผิวหนังและเล็บ
หากรักษาแล้วอาการไม่ดีขึ้น เชื้อราลุกลาม เล็บหนาหรือผิดรูปมากขึ้นหรือมีอาการบวม แดง เจ็บ หรือมีหนอง ควรพบแพทย์เพื่อรับการตรวจและเลือกวิธีรักษาที่เหมาะสม
คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับอาการเท้าเป็นเชื้อรา
เมื่อมีอาการเท้าเป็นเชื้อรา หลายคนอาจสงสัยว่าควรใช้ชีวิตประจำวันอย่างไร เพื่อช่วยลดการแพร่เชื้อและป้องกันอาการกลับมาเป็นซ้ำ คำถามที่พบบ่อยมีดังนี้
เท้าเป็นเชื้อราสามารถติดต่อไปยังผู้อื่นได้ โดยเฉพาะจากการสัมผัสผิวหนังที่ติดเชื้อหรือใช้ของร่วมกัน เช่น รองเท้า ถุงเท้า ผ้าเช็ดตัวและพื้นบริเวณที่เปียกชื้น ดังนั้นจึงควรหลีกเลี่ยงการใช้ของส่วนตัวร่วมกับผู้อื่นและรักษาเท้าให้สะอาดและแห้งอยู่เสมอ
สามารถใส่ถุงเท้าได้ แต่ควรเลือกถุงเท้าที่ระบายอากาศและความชื้นได้ดี พร้อมเปลี่ยนถุงเท้าทุกวันหรือทันทีเมื่อเปียกชื้นหรือมีเหงื่อมาก เพื่อไม่ให้เกิดความอับชื้นซึ่งเอื้อต่อการเจริญเติบโตของเชื้อรา
สามารถออกกำลังกายได้ แต่ควรรักษาเท้าให้แห้งและเปลี่ยนรองเท้าหรือถุงเท้าหลังออกกำลังกายทันที ส่วนการว่ายน้ำควรหลีกเลี่ยงการเดินเท้าเปล่าบริเวณสระ ห้องอาบน้ำหรือห้องเปลี่ยนเสื้อผ้าส่วนกลางและควรเช็ดเท้าให้แห้งโดยเฉพาะซอกนิ้วหลังขึ้นจากน้ำ
ไม่จำเป็นต้องเปลี่ยนรองเท้าทุกคู่ทันที แต่ควรทำความสะอาดและผึ่งรองเท้าให้แห้งก่อนนำกลับมาใช้ หลีกเลี่ยงการใส่รองเท้าคู่เดิมติดต่อกันเป็นเวลานานและเลือกรองเท้าที่ระบายอากาศได้ดี หากรองเท้าอับชื้นมากหรือทำความสะอาดได้ยากอาจพิจารณาเปลี่ยนคู่ใหม่
ควรหลีกเลี่ยงการเดินเท้าเปล่าในพื้นที่ที่ใช้ร่วมกับผู้อื่น โดยเฉพาะห้องน้ำหรือบริเวณที่มีความชื้น เพราะอาจเพิ่มโอกาสแพร่เชื้อผ่านพื้นได้ หากอยู่ในพื้นที่ส่วนตัวควรรักษาพื้นให้สะอาดและแห้งพร้อมหลีกเลี่ยงการใช้รองเท้าแตะหรือผ้าเช็ดเท้าร่วมกับสมาชิกในบ้าน
