สรุปข้อเท็จจริง ไข้หวัดนก H5N1 แพร่จากแมวสู่คนได้จริงหรือไม่? ป้องกันได้อย่างไร
กลายเป็นประเด็นที่สร้างความตื่นตระหนกให้กับทาสแมวทั่วโลก หลังจาก Centers for Disease Control and Prevention (CDC) ออกมายืนยันเคสผู้ติดเชื้อไข้หวัดนกสายพันธุ์ H5N1 จากแมวบ้าน ซึ่งถือเป็นสัญญาณเตือนว่าไวรัสชนิดนี้กำลังขยายวงกว้างจากสัตว์ปีกมาสู่สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมที่ใกล้ชิดกับมนุษย์มากขึ้น จนหลายคนเริ่มตั้งคำถามว่าแมวที่เลี้ยงอยู่ในบ้านยังปลอดภัยหรือไม่ และความเสี่ยงในการติดเชื้อจากสัตว์เลี้ยงใกล้ตัวนั้นอยู่ในระดับใด บทความนี้จะพาไปทำความเข้าใจเกี่ยวกับการแพร่เชื้อไข้หวัดนก H5N1 ในแมว อาการที่ควรเฝ้าระวัง รวมถึงข้อเท็จจริงที่เจ้าของสัตว์เลี้ยงควรรู้เพื่อรับมือกับโรคนี้อย่างเหมาะสม
ไข้หวัดนก H5N1 คืออะไร?
ไข้หวัดนก H5N1 เป็นโรคติดเชื้อทางเดินหายใจที่เกิดจากเชื้อไวรัส Influenza A สายพันธุ์ H5N1 ในตระกูล Orthomyxoviridae ซึ่งเป็นสายพันธุ์ที่ก่อโรครุนแรงและมีอัตราการเสียชีวิตในผู้ติดเชื้อค่อนข้างสูง เดิมมักพบการระบาดในสัตว์ปีก เช่น ไก่ เป็ด หรือสัตว์ป่าบางชนิด แต่ในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา มีรายงานการติดเชื้อในสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมเพิ่มขึ้นต่อเนื่อง ไม่ว่าจะเป็นวัว แมว สุนัข ไปจนถึงสัตว์ป่าในหลายประเทศ
ในบางกรณี ไข้หวัดนก H5N1 อาจแพร่สู่มนุษย์ผ่านการสัมผัสสารคัดหลั่ง มูล หรือซากสัตว์ที่ติดเชื้อ รวมถึงการบริโภคเนื้อสัตว์ปีกหรือผลิตภัณฑ์จากสัตว์ที่ปรุงไม่สุกอย่างเหมาะสม
ไข้หวัดนก H5N1 ติดจากแมวสู่คนได้จริงไหม?
จากรายงานของกรมอนามัยสาธารณะเทศมณฑลลอสแอนเจลิส (LACDPH) พบว่าแมวเลี้ยง 19 ตัวจาก 5 ครัวเรือน มีอาการป่วยทางระบบทางเดินหายใจ ตับ หรือระบบประสาทอย่างรุนแรง หลังจากกินเนื้อดิบ อาหารสัตว์เลี้ยงดิบ (BARF) หรือนมดิบ
เมื่อทำการสัมภาษณ์เจ้าของสัตว์เลี้ยงและตรวจสอบรายชื่อเจ้าหน้าที่ในคลินิกสัตวแพทย์ 10 แห่ง พบว่ามี 139 คนที่มีอาการคล้ายไข้หวัดใหญ่หลังจากสัมผัสกับแมวที่ติดเชื้อ ต่อมาในเดือนเมษายนปี 2568 กรมอนามัยฯ ได้ทำการสำรวจเชิงซีรัมวิทยากับผู้สัมผัสเชื้อ 25 คน พบว่ามี 1 คนที่ตรวจพบแอนติบอดี H5N1 หลังจากสัมผัสแมวที่ติดเชื้อ เป็นหลักฐานว่าเชื้อไข้หวัดนก H5N1 มีโอกาสแพร่จากแมวเลี้ยงสู่คนได้เช่นกัน
อาการไข้หวัดนก H5N1 ในแมว ที่ทาสแมวต้องสังเกต
เมื่อแมวติดเชื้อไข้หวัดนก H5N1 อาการมักทรุดลงอย่างรวดเร็ว เจ้าของสามารถสังเกตอาการผิดปกติที่อาจบ่งชี้ถึงการติดเชื้อได้ดังต่อไปนี้
- ซึม
- มีไข้
- เบื่ออาหาร
- ไม่เลียขนทำความสะอาดตัว
- มีน้ำมูก
- ไอ จาม
- หายใจลำบาก
- มีอาการทางระบบประสาท เช่น เดินเซ สั่น ชัก
- สูญเสียการมองเห็นฉับพลัน
- กล้ามเนื้ออ่อนแรง
รู้ได้อย่างไรว่าติดเชื้อไข้หวัดนก H5N1 จากน้องแมว
หากเจ้าของมีประวัติสัมผัสแมวที่ติดเชื้อไข้หวัดนก H5N1 หรือแมวที่มีอาการเข้าข่ายติดเชื้อ สามารถสังเกตอาการของตนเองได้ดังต่อไปนี้
- มีไข้สูง
- ปวดศีรษะ
- อ่อนเพลีย
- ไอ เจ็บคอ
- ปวดเมื่อยร่างกาย
- ปอดอักเสบ
- หายใจลำบาก
วิธีป้องกันและดูแลสัตว์เลี้ยงให้ปลอดภัยจากไข้หวัดนก H5N1
เพื่อปกป้องสัตว์เลี้ยงให้ปลอดภัย คุณสามารถป้องกันและลดความเสี่ยงจากการติดเชื้อไข้หวัดนก H5N1 ได้ง่าย ๆ ด้วยการงดป้อนอาหารดิบ ขนมขบเคี้ยวที่ทำจากเนื้อสัตว์ดิบ รวมถึงนมดิบที่ไม่ได้ผ่านกระบวนการพาสเจอร์ไรส์ ที่สำคัญควรหลีกเลี่ยงการเลี้ยงแมวในพื้นที่ที่มีความเสี่ยงสูง อาทิ คอกสัตว์ปีก หรือบริเวณหลุมฝังกลบซากสัตว์ที่ติดเชื้อ
แนวทางปฏิบัติสำหรับทาสแมว เมื่อสงสัยว่าสัตว์เลี้ยงเสี่ยงติดเชื้อไข้หวัดนก H5N1
หากสงสัยว่าสัตว์เลี้ยงของคุณติดเชื้อไข้หวัดนก H5N1 ควรปฏิบัติตามคำแนะนำ 4 ข้อต่อไปนี้ทันที
- ย้ายสัตว์เลี้ยงไปไว้ในห้องปิดหรือกรงแยก และแยกชามอาหาร กระบะทราย รวมถึงของใช้ทุกชิ้นไม่ให้ปะปนกับสัตว์เลี้ยงตัวอื่นในบ้าน
- โทรติดต่อสัตวแพทย์ล่วงหน้าเพื่อแจ้งอาการและให้สัตวแพทย์เตรียมความพร้อมก่อนเข้ารับการรักษา
- สวมใส่อุปกรณ์ป้องกันทุกครั้งเมื่อต้องใกล้ชิดหรือสัมผัสแมวที่ติดเชื้อ
- กักตัวและสังเกตอาการของตนเอง หากมีไข้ ไอ หรืออาการคล้ายไข้หวัด ควรรีบพบแพทย์ทันที
วิธีป้องกันตัวสำหรับทาสแมว ไม่ให้ติดเชื้อไข้หวัดนก H5N1 จากลูกรัก
สิ่งสำคัญที่จะช่วยลดความเสี่ยงต่อการติดเชื้อไข้หวัดนก H5N1 คือการรักษาความสะอาดและสุขอนามัยที่ดี โดยเฉพาะอย่างยิ่งเมื่อต้องดูแลหรือสัมผัสใกล้ชิดกับสัตว์เลี้ยงที่ป่วยหรือสงสัยว่าติดเชื้อ เจ้าของแมวควรล้างมือให้สะอาดด้วยน้ำและสบู่ทั้งก่อนและหลังสัมผัสสัตว์เลี้ยงทุกครั้ง รวมถึงหลีกเลี่ยงการนำมือมาสัมผัสใบหน้า ตา จมูก หรือปาก เพื่อตัดโอกาสไม่ให้เชื้อไวรัสเข้าสู่ร่างกาย
สรุป
แม้ปัจจุบันจะมีรายงานการติดเชื้อไข้หวัดนก H5N1 จากแมวสู่คน แต่การดูแลสุขอนามัย หลีกเลี่ยงอาหารดิบ และเฝ้าสังเกตอาการของสัตว์เลี้ยงอย่างใกล้ชิด ถือเป็นสิ่งสำคัญที่จะช่วยลดความเสี่ยงและปกป้องทั้งคนและสัตว์เลี้ยงภายในบ้านได้
แหล่งข้อมูล
