แผลเบาหวานเป็นภาวะแทรกซ้อนที่ควรได้รับการดูแลอย่างเหมาะสม เพราะหากปล่อยไว้นานอาจเกิดการติดเชื้อ แผลลุกลาม และเพิ่มความเสี่ยงต่อการสูญเสียอวัยวะได้ หลายคนจึงสงสัยว่า HBOT รักษาแผลเบาหวานได้ไหม และการบำบัดด้วยออกซิเจนแรงดันสูงจะช่วยให้แผลเรื้อรังฟื้นตัวได้มากน้อยเพียงใด โดยในบทความนี้จะพาไปรู้จักหลักการทำงานของ HBOT ประโยชน์ ข้อจำกัด และกลุ่มผู้ที่อาจเหมาะกับการรักษา พร้อมอธิบายว่าทำไมแพทย์จึงอาจพิจารณา HBOT เป็นการรักษาเสริมร่วมกับการดูแลแผลเบาหวานตามมาตรฐานในผู้ป่วยบางราย

คลิกอ่านหัวข้อที่สนใจได้เลย

ทำไมแผลเบาหวานจึงไม่ยอมหาย?

แผลเบาหวานมักหายช้ากว่าแผลทั่วไป เพราะระดับน้ำตาลที่สูงเป็นเวลานานและภาวะแทรกซ้อนจากโรคเบาหวานสามารถรบกวนกระบวนการซ่อมแซมแผล ทำให้เนื้อเยื่อฟื้นตัวได้ไม่เต็มที่ โดยปัจจัยสำคัญที่ทำให้แผลหายยาก ดังนี้

เลือดไปเลี้ยงบริเวณแผลไม่เพียงพอ จากภาวะหลอดเลือดแดงส่วนปลายตีบ ทำให้เนื้อเยื่อได้รับออกซิเจนและสารอาหารน้อยลง
เส้นประสาทเสื่อม ทำให้ความรู้สึกบริเวณเท้าลดลง จึงอาจไม่รู้ตัวเมื่อเกิดแผลหรือมีการกดทับซ้ำ ๆ
ระดับน้ำตาลในเลือดสูง ส่งผลต่อกระบวนการซ่อมแซมเนื้อเยื่อและเพิ่มความเสี่ยงต่อปัญหาแผลเรื้อรัง
เกิดการติดเชื้อได้ง่าย หากแผลติดเชื้อ การอักเสบอาจรุนแรงขึ้นและทำให้แผลหายช้าลง
มีแรงกดหรือการเสียดสีซ้ำบริเวณแผล เช่น การเดินลงน้ำหนักที่แผล ทำให้เนื้อเยื่อที่กำลังฟื้นตัวได้รับความเสียหายซ้ำ

HBOT อีกหนึ่งทางเลือกในการดูแลแผลเบาหวานเรื้อรัง

HBOT (Hyperbaric Oxygen Therapy) หรือการบำบัดด้วยออกซิเจนแรงดันสูง เป็นการให้ผู้ป่วยหายใจด้วยออกซิเจนความเข้มข้นสูงภายใต้ความดันที่มากกว่าปกติ เพื่อเพิ่มปริมาณออกซิเจนที่ส่งไปยังเนื้อเยื่อบริเวณแผล ช่วยสนับสนุนกระบวนการซ่อมแซมและการสมานแผล โดยแพทย์อาจพิจารณาใช้เป็นการรักษาเสริมร่วมกับการดูแลแผลตามมาตรฐานในผู้ป่วยบางราย โดยเฉพาะแผลที่หายช้าหรือมีภาวะขาดเลือดและออกซิเจน

เพิ่มออกซิเจนให้บริเวณแผล

ออกซิเจนเป็นองค์ประกอบสำคัญของการซ่อมแซมเนื้อเยื่อ เมื่อได้รับออกซิเจนภายใต้แรงดันสูง ปริมาณออกซิเจนในเลือดและเนื้อเยื่อสามารถเพิ่มขึ้น ช่วยให้บริเวณแผลที่มีออกซิเจนไม่เพียงพอมีสภาวะที่เหมาะต่อการฟื้นตัวมากขึ้น

ส่งเสริมการสร้างหลอดเลือดใหม่

HBOT สามารถกระตุ้นกระบวนการที่เกี่ยวข้องกับการสร้างหลอดเลือดใหม่ เช่น การเพิ่มสัญญาณของ VEGF ซึ่งมีบทบาทต่อการสร้างหลอดเลือดและการฟื้นฟูเนื้อเยื่อ จึงอาจช่วยสนับสนุนการไหลเวียนเลือดบริเวณแผลในระยะยาว

กระตุ้นการสร้างคอลลาเจนและเนื้อเยื่อใหม่

ออกซิเจนที่เพียงพอมีความสำคัญต่อการทำงานของไฟโบรบลาสต์และการสร้างคอลลาเจน ซึ่งเป็นส่วนสำคัญของกระบวนการสร้างเนื้อเยื่อใหม่และการปิดแผล HBOT จึงอาจช่วยสนับสนุนกระบวนการซ่อมแซมแผลให้ดำเนินไปได้ดีขึ้น

สนับสนุนการทำงานของเม็ดเลือดขาวในการต่อสู้กับเชื้อโรค

ออกซิเจนมีส่วนช่วยให้เม็ดเลือดขาวบางชนิดสามารถทำลายเชื้อแบคทีเรียได้อย่างมีประสิทธิภาพมากขึ้น จึงอาจช่วยสนับสนุนการควบคุมการติดเชื้อในเนื้อเยื่อที่มีออกซิเจนต่ำ อย่างไรก็ตาม HBOT ไม่ควรใช้แทนการรักษาการติดเชื้อ เช่น ยาปฏิชีวนะหรือการทำแผลตามข้อบ่งชี้

เพิ่มโอกาสที่แผลจะสมานได้ดีขึ้นเมื่อใช้ร่วมกับการรักษามาตรฐาน

HBOT ไม่ใช่การรักษาที่เหมาะกับแผลเบาหวานทุกประเภท แต่ในผู้ป่วยบางกลุ่ม แพทย์อาจพิจารณาใช้เป็นการรักษาเสริมเมื่อการดูแลแผลตามมาตรฐานยังไม่ได้ผลเพียงพอ โดยแนวทาง IWGDF ระบุว่าสามารถพิจารณา HBOT ในแผลเบาหวานที่มีภาวะขาดเลือดหรือขาดเลือดร่วมกับเส้นประสาทและไม่ตอบสนองต่อการรักษามาตรฐาน ทั้งนี้หลักฐานเรื่องประโยชน์ยังมีความแน่นอนในระดับต่ำ จึงควรประเมินความเหมาะสมเป็นรายบุคคล

อย่าปล่อยให้แผลเล็ก ๆ กลายเป็นปัญหาใหญ่

แผลเบาหวานแม้เริ่มจากแผลเล็ก ๆ แต่หากดูแลไม่เหมาะสมอาจลุกลามและเกิดภาวะแทรกซ้อนได้ หลายคนมาพบแพทย์เมื่อแผลมีความรุนแรงแล้ว ทำให้การรักษาซับซ้อนและใช้เวลานานขึ้น หากพบสัญญาณเหล่านี้ ควรรีบเข้ารับการประเมินจากแพทย์โดยเร็ว

แผลไม่ดีขึ้นหรือไม่เริ่มสมานภายใน 2–4 สัปดาห์
มีหนอง กลิ่นผิดปกติ หรือสารคัดหลั่งออกจากแผล
ผิวหนังรอบแผลแดง บวม ร้อน หรือมีการอักเสบมากขึ้น
แผลลึกจนมองเห็นเนื้อเยื่อชั้นลึก เช่น เอ็นหรือกระดูก
มีอาการปวดมากขึ้น หรือมีไข้ร่วมด้วย

การตรวจและวางแผนรักษาตั้งแต่ระยะแรกช่วยให้แพทย์สามารถจัดการสาเหตุของแผลได้อย่างเหมาะสม และลดความเสี่ยงต่อการติดเชื้อ แผลลุกลาม และภาวะแทรกซ้อนในระยะยาว

ปรึกษาแพทย์เพื่อประเมินว่า HBOT เหมาะกับคุณหรือไม่

การรักษาแผลเบาหวานที่เหมาะสมควรเริ่มจากการตรวจหาสาเหตุและประเมินความรุนแรงของแผลอย่างละเอียด เพราะแผลแต่ละรายมีปัจจัยและความซับซ้อนแตกต่างกัน HBOT จึงไม่ได้เหมาะกับผู้ป่วยทุกคน แพทย์จะพิจารณาจากลักษณะของแผล การไหลเวียนเลือด ภาวะติดเชื้อ และการตอบสนองต่อการรักษามาตรฐาน เพื่อวางแผนการรักษาที่เหมาะสม หากมีแผลเรื้อรังที่ไม่ดีขึ้น ควรเข้ารับการประเมินโดยเร็ว เพื่อให้ได้รับการดูแลอย่างถูกต้องและลดความเสี่ยงของภาวะแทรกซ้อนในระยะยาว

แชร์เลย: