รศ.นพ.ถนอม บรรณประเสริฐ (หมอถนอม)

─── ABOUT THE DOCTOR ───

จุดเริ่มต้นและแรงบันดาลใจ

ทำความรู้จักหมอถนอม (รศ.นพ.ถนอม บรรณประเสริฐ) แบบเจาะลึก
เบื้องหลังการดึงหน้าและยกคิ้ว ไม่ได้มีเพียงการปรับผิวหนังให้ตึงกระชับ แต่ยังเกี่ยวข้องกับการวิเคราะห์โครงสร้างใบหน้าอย่างละเอียด ทั้งแนวเส้นประสาท กล้ามเนื้อ ชั้นเนื้อเยื่อพยุงใบหน้า และการเปลี่ยนแปลงของโครงสร้างที่เกิดขึ้นตามวัย
รองศาสตราจารย์ นายแพทย์ถนอม บรรณประเสริฐ (หมอถนอม) เป็นแพทย์ผู้เชี่ยวชาญด้านโสต ศอ นาสิกวิทยา และศัลยศาสตร์ตกแต่งและเสริมสร้างใบหน้า (Facial Plastic and Reconstructive Surgery) โดยมีพื้นฐานความรู้ด้านศัลยกรรมศีรษะและลำคอ รวมถึงผ่านการฝึกอบรมเพิ่มเติมด้านศัลยกรรมตกแต่งและเสริมสร้างใบหน้าที่มหาวิทยาลัยฮาร์วาร์ด ประเทศสหรัฐอเมริกา
ปัจจุบันคุณหมอเป็นรองศาสตราจารย์ประจำภาควิชาโสต ศอ นาสิกวิทยา คณะแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย และเป็นหนึ่งในทีมแพทย์ด้านศัลยกรรมดึงหน้าและยกคิ้วของโรงพยาบาลมาสเตอร์พีช
นอกจากการดูแลผู้ป่วย คุณหมอยังมีผลงานด้านการศึกษา การฝึกผ่าตัด และการวิจัยด้านวิศวกรรมเนื้อเยื่อ ซึ่งล้วนเกี่ยวข้องกับองค์ความรู้ในการผ่าตัดและเสริมสร้างโครงสร้างร่างกาย
พาไปทำความรู้จักเส้นทางวิชาชีพของหมอถนอม แนวคิดเกี่ยวกับความอ่อนเยาว์ ตลอดจนหลักการของเทคนิคดึงหน้าและยกคิ้ว พร้อมตอบคำถามที่หลายคนอยากรู้ก่อนตัดสินใจทำศัลยกรรม

เส้นทางวิชาชีพ: จากศัลยกรรมศีรษะและลำคอ สู่ศัลยกรรมตกแต่งและเสริมสร้างใบหน้า

อะไรคือจุดเริ่มต้นที่ทำให้คุณหมอสนใจงานศัลยกรรม และตัดสินใจต่อยอดมาด้านศัลยกรรมตกแต่งและเสริมสร้างใบหน้า?
งานศัลยกรรมบริเวณศีรษะและลำคอมีความละเอียดซับซ้อนค่อนข้างมากครับ เพราะเป็นบริเวณที่ประกอบด้วยโครงสร้างสำคัญ ทั้งเส้นประสาท หลอดเลือด กล้ามเนื้อ และอวัยวะที่มีหน้าที่เฉพาะ
การทำงานด้านโสต ศอ นาสิกวิทยา ทำให้ได้เรียนรู้เกี่ยวกับกายวิภาคของบริเวณนี้อย่างละเอียด ซึ่งเป็นพื้นฐานสำคัญที่สามารถต่อยอดไปสู่งานศัลยกรรมตกแต่งและเสริมสร้างใบหน้าได้ ต้องมองให้ออกถึงการออกแบบก่อนผ่าตัด ผมดีไซน์แต่ละคนไม่เหมือนกันเพราะปัญหาที่คนไข้มีแตกต่างกัน ไม่ใช่แค่ผ่าตัดไป แต่ต้องทำยังไงให้สวยและปลอดภัยในแต่ละบุคคล
ศัลยกรรมเสริมสร้างมีความน่าสนใจตรงที่เราไม่ได้มองเฉพาะรูปลักษณ์ภายนอก แต่ต้องเข้าใจว่าเนื้อเยื่อแต่ละส่วนมีโครงสร้างอย่างไร ทำงานสัมพันธ์กันอย่างไร และจะสามารถแก้ไขหรือปรับตำแหน่งโดยคำนึงถึงการทำงานของอวัยวะได้อย่างไรครับ

จากประสบการณ์การเป็น Research Fellow ด้านศัลยกรรมเสริมสร้างศีรษะและลำคอที่มหาวิทยาลัยฮาร์วาร์ด คุณหมอได้รับมุมมองหรือองค์ความรู้อะไรที่นำมาประยุกต์ใช้กับการดูแลคนไข้ในประเทศไทยบ้าง?

คุณหมอได้รับวุฒิบัตรสาขาโสต ศอ นาสิกวิทยา ในปี พ.ศ. 2539 และเข้ารับการฝึกอบรมเพิ่มเติมด้าน Head and Neck Reconstructive Surgery and Facial Plastic Surgery ที่มหาวิทยาลัยฮาร์วาร์ด สหรัฐอเมริกา ในปี พ.ศ. 2545 ก่อนจะได้รับคุณวุฒิด้านศัลยศาสตร์ตกแต่งและเสริมสร้างใบหน้าในประเทศไทย
– ประสบการณ์ในการศึกษากายวิภาคและเทคนิคศัลยกรรมเสริมสร้าง
– หลักคิดสำคัญที่ได้รับจากการฝึกอบรมในต่างประเทศ
– ความแตกต่างด้านโครงสร้างใบหน้าหรือความต้องการของคนไข้ชาวเอเชีย
– การนำความรู้มาประยุกต์ใช้ในการวางแผนผ่าตัด
– ความสำคัญของการพัฒนาความรู้และทักษะศัลยกรรมอย่างต่อเนื่อง

ปรัชญาการทำงาน: ความอ่อนเยาว์ที่ไม่จำเป็นต้องเปลี่ยนเอกลักษณ์ของใบหน้า

ในมุมมองของคุณหมอ คำว่า “ใบหน้าที่ดูอ่อนเยาว์” มีความหมายอย่างไร และผลลัพธ์การดึงหน้าที่ดีควรเป็นแบบไหน?
สำหรับผม ความอ่อนเยาว์ไม่ได้หมายความว่าใบหน้าจะต้องตึงที่สุด หรือไม่มีริ้วรอยเลยครับ
สิ่งที่สำคัญคือความสมดุลขององค์ประกอบบนใบหน้า ทั้งตำแหน่งของคิ้ว แก้ม กรอบหน้า และลำคอ รวมถึงการคงลักษณะเฉพาะของแต่ละคนเอาไว้
เมื่ออายุเพิ่มขึ้น เนื้อเยื่อหลายชั้นจะเกิดการเปลี่ยนแปลง การผ่าตัดจึงต้องพิจารณาว่าควรปรับโครงสร้างส่วนใด และปรับมากน้อยเพียงใดจึงจะเหมาะสม
เป้าหมายของการดึงหน้าคือการแก้ไขความหย่อนคล้อย โดยคำนึงถึงสัดส่วนและความเป็นธรรมชาติของใบหน้าครับ

ทำไมคุณหมอจึงให้ความสำคัญกับตำแหน่งรอยแผล การลดการบาดเจ็บของเนื้อเยื่อ และการดูแลอาการเจ็บหลังผ่าตัด?

แนวคำตอบรอคุณหมอตรวจทาน
การผ่าตัดทุกประเภทมีการบาดเจ็บของเนื้อเยื่อเกิดขึ้นได้ครับ สิ่งสำคัญคือการวางแผนเพื่อให้สามารถแก้ไขปัญหาได้อย่างเหมาะสม และลดการบาดเจ็บต่อโครงสร้างที่ไม่จำเป็น ต้องอาศัยประสบการณ์ และการคุยกับคนไข้ทุกคนอย่างละเอียด
สำหรับงานศัลยกรรมใบหน้า ตำแหน่งรอยแผลเป็นอีกปัจจัยที่ต้องพิจารณา เพราะเป็นบริเวณที่มองเห็นได้ง่าย การออกแบบแนวแผลจึงต้องคำนึงถึงลักษณะทางกายวิภาคและตำแหน่งที่สามารถพรางรอยแผลได้
ส่วนเรื่องความเจ็บปวดและการฟื้นตัว ต้องอาศัยทั้งเทคนิคการผ่าตัด การควบคุมอาการปวด และการดูแลหลังผ่าตัดร่วมกัน
อย่างไรก็ตาม แม้จะวางแผนอย่างระมัดระวัง ผู้ป่วยก็ยังสามารถในการรู้จักดูแลตนเองหลังทำด้วย เช่น มีอาการบวม ช้ำ เจ็บ หรือเกิดแผลเป็นได้ ซึ่งเป็นเรื่องที่ควรอธิบายให้เข้าใจก่อนเข้ารับการผ่าตัดครับ

ความเชี่ยวชาญและเทคนิคการผ่าตัด (Signature Skills)

การยกคิ้วผ่านกล้อง Endoscopic Brow Lift ร่วมกับวัสดุ Endotine แตกต่างจากการยกคิ้วแบบดั้งเดิมอย่างไร?
Endoscopic Brow Lift เป็นการยกคิ้วโดยใช้กล้องช่วยมองเห็นโครงสร้างระหว่างผ่าตัด ผ่านแผลขนาดเล็กที่มักอยู่บริเวณหนังศีรษะ ส่วน Endotine เป็นอุปกรณ์ยึดตรึงเนื้อเยื่อชนิดดูดซึมได้ ซึ่งสามารถใช้ในบางเทคนิคของการยกคิ้ว
การยกคิ้วผ่านกล้องเป็นเทคนิคที่ช่วยให้แพทย์สามารถมองเห็นโครงสร้างภายในขณะผ่าตัดผ่านภาพจากกล้องครับ
ข้อแตกต่างจากการผ่าตัดเปิดแผลยาวบางวิธี คือสามารถเข้าถึงเนื้อเยื่อผ่านแผลที่มีขนาดเล็กกว่า โดยทั่วไปจะวางตำแหน่งแผลบริเวณหนังศีรษะ
ส่วน Endotine เป็นวัสดุที่ใช้ช่วยยึดตรึงเนื้อเยื่อในตำแหน่งที่ต้องการหลังจากมีการปรับตำแหน่งคิ้ว โดยอุปกรณ์จะค่อย ๆ ดูดซึมไปตามระยะเวลาที่กำหนด
อย่างไรก็ตาม การเลือกใช้ Endotine หรือวิธีการยึดตรึงแบบอื่น รวมถึงการเลือกเทคนิคยกคิ้ว ต้องพิจารณาจากลักษณะทางกายวิภาค ข้อบ่งชี้ และความเหมาะสมของผู้ป่วยแต่ละคนครับ

เทคนิคดึงหน้าชั้นลึก Deep Plane Facelift สามารถแก้ไขปัญหาความหย่อนคล้อยได้อย่างไร และเหตุใดการเข้าใจชั้นเนื้อเยื่อจึงสำคัญ?

Deep Plane Facelift เป็นเทคนิคการดึงหน้าที่มีการทำงานในชั้นเนื้อเยื่อใต้ SMAS โดยมีการคลายจุดยึดบางตำแหน่งเพื่อให้สามารถปรับตำแหน่งเนื้อเยื่อที่หย่อนคล้อยได้
การเปลี่ยนแปลงของใบหน้าตามวัยไม่ได้เกิดขึ้นเฉพาะผิวหนังชั้นนอกครับ แต่เกี่ยวข้องกับเนื้อเยื่อพยุงใบหน้าและชั้นไขมันที่เปลี่ยนตำแหน่งไปด้วย
Deep Plane Facelift เป็นเทคนิคที่เข้าไปทำงานในชั้นลึกใต้ SMAS โดยมีหลักการสำคัญคือการคลายจุดยึดของเนื้อเยื่อบางส่วน เพื่อให้สามารถเคลื่อนเนื้อเยื่อที่หย่อนคล้อยกลับไปยังตำแหน่งที่เหมาะสมได้ ซึ่งเป็นเทคนิคที่ยาก บางจุดมีเส้นประสาทใหญ่เยอะ ต้องอาศัยประสบการณ์และความชำนาญ ซึ่งผมก็ร่ำเรียนวิชาเส้นประสาทโดยเฉพาะการผ่าตัดในระดับนี้ต้องอาศัยความเข้าใจเกี่ยวกับชั้นเนื้อเยื่อและตำแหน่งของเส้นประสาทใบหน้าอย่างละเอียด เพราะมีโครงสร้างสำคัญที่ต้องระมัดระวังระหว่างผ่าตัด
อย่างไรก็ตาม Deep Plane ไม่ใช่เทคนิคที่เหมาะสมสำหรับทุกคน การเลือกวิธีดึงหน้าต้องขึ้นอยู่กับระดับความหย่อนคล้อย สภาพเนื้อเยื่อ และการประเมินของแพทย์ครับ