เช็กอาการ ใจสั่นแบบนี้ กำลังแพนิกหรือหัวใจเต้นผิดจังหวะ

อาการใจสั่น หัวใจเต้นแรง หรือรู้สึกเหมือนหัวใจกำลังเต้นผิดปกติ เป็นอาการที่หลายคนเคยประสบและมักสร้างความกังวลไม่น้อย เพราะอาจเกิดได้จากหลายสาเหตุ ตั้งแต่ความเครียดและโรคแพนิก ไปจนถึงโรคหัวใจเต้นผิดจังหวะที่ต้องได้รับการดูแลจากแพทย์ อย่างไรก็ตาม ทั้งสองภาวะนี้มีอาการบางส่วนที่คล้ายคลึงกัน จนทำให้หลายคนสับสนและไม่แน่ใจว่าตนเองกำลังเผชิญกับปัญหาสุขภาพแบบใด

บทความนี้จะพาไปทำความเข้าใจความแตกต่างระหว่างโรคแพนิกและโรคหัวใจเต้นผิดจังหวะ พร้อมสังเกตสัญญาณเตือนที่ไม่ควรมองข้าม เพื่อให้สามารถรับมือและเข้ารับการรักษาได้อย่างเหมาะสม

โรคแพนิกคืออะไร

โรคแพนิก (Panic Disorder) เป็นโรคในกลุ่มโรควิตกกังวลที่เกี่ยวข้องกับการทำงานผิดปกติของระบบประสาทอัตโนมัติ ทำให้ร่างกายและจิตใจตอบสนองต่อสถานการณ์ต่างๆ มากเกินความจำเป็น แม้จะไม่ได้อยู่ในภาวะอันตรายจริงก็ตาม โดยโรคนี้สามารถส่งผลกระทบต่อการดำเนินชีวิต การทำงาน และความสัมพันธ์กับคนรอบข้างได้หากไม่ได้รับการดูแลอย่างเหมาะสม

อาการแพนิก มีอะไรบ้าง

เมื่อผู้ป่วยเผชิญกับสถานการณ์กดดันหรือมีความเครียดสะสม ร่างกายอาจแสดงปฏิกิริยาตอบสนองผ่านอาการต่าง ๆ ดังต่อไปนี้

• ใจสั่น
• หัวใจเต้นแรง
• หายใจหอบเหนื่อย
• รู้สึกปั่นป่วนในท้อง
• มือเท้าสั่น
• เหงื่อออกมากผิดปกติ
• หวาดกลัว หวั่นวิตกแก่สถานการณ์โดยรอบ
• ควบคุมคำพูดและการกระทำของตัวเองไม่ได้
• เวียนศีรษะคล้ายจะเป็นลม

โรคหัวใจเต้นผิดจังหวะคืออะไร

โรคหัวใจเต้นผิดจังหวะ (Arrhythmia) คือ ภาวะที่หัวใจเต้นผิดไปจากจังหวะปกติ ไม่ว่าจะเป็นหัวใจเต้นเร็วเกินไป หัวใจเต้นช้าเกินไป หรือเต้นไม่สม่ำเสมอ โดยมีสาเหตุมาจากความผิดปกติของระบบไฟฟ้าหัวใจที่ทำหน้าที่ควบคุมการเต้นของหัวใจ หรือเกิดจากความผิดปกติของหัวใจแต่กำเนิด ส่งผลให้หัวใจไม่สามารถสูบฉีดเลือดได้อย่างมีประสิทธิภาพตามปกติ

อาการหัวใจเต้นผิดจังหวะที่ไม่ควรมองข้าม

ความผิดปกติของระบบไฟฟ้าหัวใจอาจส่งผลให้เกิดอาการต่าง ๆ ที่เป็นสัญญาณเตือนของโรค ดังต่อไปนี้

• ใจสั่น
• เหนื่อยง่ายกว่าปกติ
• มีอาการเจ็บแน่นบริเวณหน้าอก
• หายใจลำบาก หายใจไม่อิ่ม
• หน้ามืด วิงเวียนศีรษะ
• หมดสติ

แพนิกกับหัวใจเต้นผิดจังหวะ ต่างกันอย่างไร

แม้โรคแพนิกและโรคหัวใจเต้นผิดจังหวะจะมีอาการร่วมกันหลายอย่าง โดยเฉพาะอาการใจสั่น หายใจไม่อิ่ม เวียนศีรษะ หรือรู้สึกคล้ายจะเป็นลม จนทำให้หลายคนสับสนว่าเป็นโรคเดียวกัน แต่ในความเป็นจริงแล้วทั้งสองภาวะมีสาเหตุแตกต่างกันอย่างชัดเจน

โรคแพนิกเกิดจากความผิดปกติของการตอบสนองต่อความเครียดและความวิตกกังวล ส่งผลให้ร่างกายเข้าสู่ภาวะตื่นตัวอย่างรุนแรง แม้จะไม่ได้มีอันตรายเกิดขึ้นจริง โดยอาการมักเกิดขึ้นเป็นช่วง ๆ และสัมพันธ์กับสภาวะทางอารมณ์หรือความเครียดของผู้ป่วย

ขณะที่โรคหัวใจเต้นผิดจังหวะเกิดจากความผิดปกติของระบบไฟฟ้าหัวใจหรือโครงสร้างหัวใจ ทำให้จังหวะการเต้นของหัวใจผิดปกติ ซึ่งอาจเกิดขึ้นได้ทั้งในขณะพักหรือทำกิจกรรม และในบางกรณีอาจเพิ่มความเสี่ยงต่อภาวะแทรกซ้อนรุนแรง เช่น หัวใจล้มเหลวหรือหมดสติ

โดยทั่วไป หากมีอาการใจสั่นร่วมกับความรู้สึกหวาดกลัวอย่างรุนแรง เหงื่อออก มือสั่น หรือกังวลว่าจะควบคุมตัวเองไม่ได้ อาจมีแนวโน้มเกี่ยวข้องกับโรคแพนิก แต่หากมีอาการเจ็บหน้าอก เหนื่อยง่ายผิดปกติ หน้ามืด หรือหมดสติร่วมด้วย ควรรีบพบแพทย์เพื่อตรวจหาความผิดปกติของหัวใจ เนื่องจากไม่สามารถแยกโรคได้จากอาการเพียงอย่างเดียว และอาจจำเป็นต้องตรวจเพิ่มเติมเพื่อหาสาเหตุที่แท้จริง

เมื่อมีอาการใจสั่น ควรพบแพทย์ตอนไหน

แม้อาการใจสั่นจะสามารถเกิดขึ้นได้จากความเครียด การพักผ่อนไม่เพียงพอ หรือโรคแพนิก แต่หากอาการเกิดขึ้นบ่อย มีความรุนแรงมากขึ้น หรือมีอาการผิดปกติอื่นร่วมด้วย เช่น เจ็บแน่นหน้าอก หายใจลำบาก หน้ามืด วิงเวียนศีรษะ หมดสติ หรือเหนื่อยง่ายผิดปกติ ควรรีบพบแพทย์เพื่อรับการตรวจวินิจฉัยอย่างละเอียด เนื่องจากอาการดังกล่าวอาจเป็นสัญญาณเตือนของโรคหัวใจเต้นผิดจังหวะหรือโรคหัวใจอื่นๆ ที่ต้องได้รับการรักษาอย่างเหมาะสม โดยการตรวจเพิ่มเติม เช่น การตรวจคลื่นไฟฟ้าหัวใจ (ECG) จะช่วยให้แพทย์สามารถระบุสาเหตุและวางแผนการรักษาได้อย่างตรงจุด

วิธีรักษาโรคแพนิก

การรักษาโรคแพนิกสามารถทำได้โดยการเข้าพบจิตแพทย์เพื่อประเมินความรุนแรงของโรคและวางแผนการรักษาที่เหมาะสม โดยอาจพิจารณาการใช้ยา การทำจิตบำบัดร่วมกับนักจิตวิทยา รวมถึงการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมและสภาพแวดล้อมที่เป็นปัจจัยกระตุ้นความเครียด เพื่อช่วยควบคุมอาการ ลดความถี่ของการเกิดภาวะตื่นตระหนกให้ผู้ป่วยสามารถใช้ชีวิตได้ตามปกติ

วิธีรักษาโรคหัวใจเต้นผิดจังหวะ

โรคหัวใจเต้นผิดจังหวะสามารถวินิจฉัยได้จากการตรวจทางการแพทย์หลายรูปแบบ ขึ้นอยู่กับลักษณะและความถี่ของอาการ เช่น การตรวจคลื่นไฟฟ้าหัวใจ (ECG) การติดตามคลื่นไฟฟ้าหัวใจต่อเนื่องด้วย Holter Monitoring หรือ Multiday Patch Holter การใช้เครื่องบันทึกคลื่นไฟฟ้าหัวใจชนิดฝังใต้ผิวหนัง (Implantable Loop Recorder: ILR) รวมถึงการตรวจระบบไฟฟ้าหัวใจด้วยสายสวน (Electrophysiology Study: EP Study) เพื่อค้นหาความผิดปกติของการนำสัญญาณไฟฟ้าภายในหัวใจอย่างละเอียด จากนั้นแพทย์จะพิจารณาแนวทางการรักษาที่เหมาะสม ซึ่งอาจประกอบด้วยการใช้ยา การจี้รักษาด้วยคลื่นความถี่วิทยุ (Catheter Ablation) หรือการใส่เครื่องกระตุ้นหัวใจในผู้ป่วยบางรายตามความรุนแรงของโรคและสาเหตุที่พบ

แนวทางดูแลตัวเองเมื่อมีอาการใจสั่น

เมื่อมีอาการใจสั่น ควรหยุดพักจากกิจกรรมที่กำลังทำและนั่งพักในบริเวณที่อากาศถ่ายเทสะดวก พร้อมสังเกตอาการของตนเองว่ามีอาการผิดปกติอื่นร่วมด้วยหรือไม่ เช่น เจ็บหน้าอก หายใจลำบาก หน้ามืด หรือหมดสติ นอกจากนี้ควรหลีกเลี่ยงปัจจัยกระตุ้นที่อาจทำให้หัวใจเต้นเร็วขึ้น เช่น ความเครียด คาเฟอีน เครื่องดื่มชูกำลัง แอลกอฮอล์ และการพักผ่อนไม่เพียงพอ

อย่างไรก็ตาม หากอาการใจสั่นเกิดขึ้นบ่อย มีความรุนแรงมากขึ้น หรือส่งผลกระทบต่อการใช้ชีวิตประจำวัน ควรเข้ารับการตรวจจากแพทย์เพื่อหาสาเหตุและรับการรักษาอย่างเหมาะสม เนื่องจากอาการใจสั่นอาจเป็นได้ทั้งภาวะชั่วคราวและสัญญาณเตือนของโรคที่ต้องได้รับการดูแลทางการแพทย์

วิธีดูแลสุขภาพเพื่อลดความเสี่ยงต่ออาการใจสั่น

การปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการใช้ชีวิตและการดูแลสุขภาพอย่างเหมาะสม อาจช่วยลดความเสี่ยงของอาการใจสั่นและส่งเสริมสุขภาพโดยรวมได้ในระยะยาว โดยมีแนวทางดังต่อไปนี้

ออกกำลังกายอย่างสม่ำเสมอ

การออกกำลังกายเป็นประจำช่วยเสริมสร้างความแข็งแรงของระบบหัวใจและหลอดเลือด ช่วยให้หัวใจทำงานได้อย่างมีประสิทธิภาพมากขึ้น รวมถึงช่วยลดความเครียดและความวิตกกังวลซึ่งเป็นปัจจัยกระตุ้นอาการใจสั่นได้

พักผ่อนให้เพียงพอ

การนอนหลับไม่เพียงพออาจส่งผลต่อการทำงานของระบบประสาทและหัวใจ ทำให้หัวใจเต้นเร็วหรือเกิดอาการใจสั่นได้ง่ายขึ้น จึงควรนอนหลับให้ได้อย่างน้อย 7-9 ชั่วโมงต่อคืน และพยายามเข้านอนให้เป็นเวลา

จัดการความเครียดอย่างเหมาะสม

ความเครียดเป็นหนึ่งในปัจจัยสำคัญที่กระตุ้นให้เกิดอาการใจสั่น โดยเฉพาะในผู้ที่มีภาวะวิตกกังวลหรือโรคแพนิก การทำกิจกรรมผ่อนคลาย เช่น การทำสมาธิ การฝึกหายใจ หรือการทำกิจกรรมที่ชื่นชอบ อาจช่วยลดความเครียดได้

ลดการบริโภคคาเฟอีนและเครื่องดื่มชูกำลัง

คาเฟอีนสามารถกระตุ้นการทำงานของหัวใจและระบบประสาท ทำให้หัวใจเต้นเร็วหรือเกิดอาการใจสั่นในบางคนได้ ควรจำกัดปริมาณกาแฟ ชา เครื่องดื่มชูกำลัง และน้ำอัดลมที่มีคาเฟอีน

งดสูบบุหรี่และหลีกเลี่ยงเครื่องดื่มแอลกอฮอล์

สารนิโคตินและแอลกอฮอล์อาจส่งผลต่อจังหวะการเต้นของหัวใจและเพิ่มความเสี่ยงต่อการเกิดอาการใจสั่น รวมถึงปัญหาสุขภาพหัวใจในระยะยาว

รับประทานอาหารที่มีประโยชน์

การเลือกรับประทานอาหารที่หลากหลาย ครบ 5 หมู่ และลดอาหารที่มีไขมันอิ่มตัว น้ำตาล และโซเดียมสูง จะช่วยส่งเสริมสุขภาพหัวใจและลดความเสี่ยงของโรคที่เกี่ยวข้องกับระบบหัวใจและหลอดเลือด

ตรวจสุขภาพเป็นประจำ

การตรวจสุขภาพประจำปีช่วยคัดกรองความผิดปกติของหัวใจและโรคประจำตัวที่อาจเป็นสาเหตุของอาการใจสั่นได้ตั้งแต่ระยะเริ่มต้น ทำให้สามารถวางแผนดูแลและรักษาได้อย่างเหมาะสม

แหล่งข้อมูล

https://www.sikarin.com/health/โรคแพนิค
https://www.rama.mahidol.ac.th/ramachannel/article/หัวใจเต้นผิดจังหวะ-ภัยเ/
https://www.ram-hosp.co.th/th/news_detail/2535
https://doralhw.org/lifestyle-changes-to-reduce-palpitations/