เชื้อราบนหนังศีรษะ สาเหตุเกิดจากอะไร รักษาอย่างไร
เชื้อราบนหนังศีรษะ เป็นโรคผิวหนังที่พบได้บ่อยบริเวณหนังศีรษะ ซึ่งเป็นปัญหากวนใจที่ทำให้หลายคนเสียความมั่นใจ และรบกวนการใช้ชีวิตประจำวัน อย่างไรก็ตาม เชื้อราบนหนังศีรษะไม่ใช่เรื่องน่าอาย และสามารถรักษาได้หากเข้าใจและดูแลถูกวิธี ดังนั้น ในบทความนี้จะมาแนะนำเกี่ยวกับปัญหาเชื้อราบนหนังศีรษะ รวมถึงการป้องกันและดูแลรักษาอย่างเหมาะสม
เชื้อราบนหนังศีรษะ คืออะไร ?
เชื้อราบนหนังศีรษะ (Tinea Capitis) คือโรคที่เกิดจากเชื้อรากลุ่ม Dermatophytes ซึ่งจะทำให้หนังศีรษะแห้งลอกเป็นขุย หรือเกิดแผลเป็นสะเก็ด ทั้งยังก่อให้เกิดอาการคัน ผมร่วงเป็นหย่อม หนังศีรษะอักเสบ หากทิ้งไว้ในระยะยาวอาจลุกลามเป็นแผลขนาดใหญ่ ส่งผลต่อหนังศีรษะ และรากผมโดยตรง จึงควรเข้ารับการตรวจจากแพทย์ เพื่อวินิจฉัย และวางแผนการรักษาที่เหมาะสม
โดยทั่วไปเชื้อราบนหนังศีรษะ สามารถพบได้ทุกเพศทุกวัย แต่จะมีโอกาสเกิดขึ้นได้มากกว่าในกลุ่มคนที่มีความเสี่ยง เช่น เด็ก, คนที่มีสุขอนามัยไม่ดี, คนที่มีภูมิคุ้มกันต่ำ, คนที่อาศัยในสภาพแวดล้อมแออัด, คนที่สัมผัสกับสัตว์เลี้ยงที่ติดเชื้อ และคนที่มีโรคผิวหนังอื่น ๆ
อาการบ่งบอกว่ามีเชื้อราบนหนังศีรษะ
เนื่องจากเชื้อราบนหนังศีรษะ จะมีลักษณะคล้ายรังแค ทำให้หลายคนไม่ได้ให้ความสนใจ จนเกิดการลุกลาม ดังนั้น จึงควรสังเกตอาการ ในกรณีที่มีอาการดังต่อไปนี้ แนะนำให้เข้าพบแพทย์เพื่อรับการรักษาอย่างเหมาะสม
- ผมร่วง ผมร่วงเป็นหย่อม ผมอ่อนแอ ขาดง่าย เนื่องจากเคราตินถูกทำลาย
- หนังศีรษะแห้ง ลอกเป็นขุย มีอาการคัน
- มีผื่นแดงขึ้นเป็นวงกลมบริเวณหนังศีรษะ มีขอบเขตชัดเจน อาจมีขนาดใหญ่หรือเล็กขึ้นอยู่กับความรุนแรง
- ในกรณีที่เกิดในเด็ก อาจมีอาการต่อมน้ำเหลืองที่คอ หรือหลังหูโต
- ในกรณีที่อักเสบรุนแรง อาจทำให้หนังศีรษะบริเวณที่ติดเชื้อรามีสีแดง, มีไข้,รู้สึกเจ็บบริเวณที่ติดเชื้อ, มีตุ่มหนองเล็ก ๆ คล้ายฝี, มีหนองเป็นก้อนนูนขึ้นมา ซึ่งจะเรียกว่าชันตุ (Kerion)
ประเภทของเชื้อราบนหนังศีรษะ
เชื้อราบนหนังศีรษะ เกิดจากเชื้อรากลุ่ม Dermatophytes ซึ่งสามารถแบ่งออกเป็น 2 สายพันธุ์ ได้แก่
- Trichophyton tonsurans: เชื้อราชนิดนี้จะพบได้บ่อยที่สุดในการติดเชื้อราบนหนังศีรษะ โดยเฉพาะในเด็ก ทำให้เส้นผมอ่อนแอและขาดได้ง่าย รวมถึงมีผมร่วงเป็นหย่อม จนสามารถสังเกตเห็นได้
- Microsporum canis: เชื้อราชนิดนี้จะติดต่อจากสัตว์เลี้ยง ซึ่งจะทำลายเคราตินในเส้นผม ทำให้รากผมอ่อนแอ และหนังศีรษะแห้งลอกเป็นขุย จนเกิดอาการคัน และก่อให้เกิดความรำคาญในการใช้ชีวิตประจำวัน
อายุเท่าไหร่มักพบเชื้อราบนหนังศีรษะ
โดยทั่วไป เชื้อราบนหนังศีรษะ มักจะพบในเด็กตั้งแต่อายุ 2-10 ปี โดยเฉพาะในช่วงอนุบาลถึงประถมต้น อย่างไรก็ตาม ในวัยรุ่นหรือผู้ใหญ่ก็สามารถพบได้เช่นเดียวกัน โดยจะพบในคนที่มีภูมิคุ้มกันต่ำ อยู่ในสภาพแวดล้อมที่แออัด หนังศีรษะอับชื้น หรือไม่สะอาด ปัจจัยเสี่ยงเหล่านี้จะทำให้มีโอกาสที่จะพบเชื้อราบนหนังศีรษะได้
แนวทางการรักษาเชื้อราบนหนังศีรษะ
ในการรักษาเชื้อราบนหนังศีรษะ แพทย์จะประเมินปัญหาของแต่ละคน ความรุนแรงของอาการ และอายุของคนไข้ เพื่อวางแผนการรักษาที่เหมาะกับแต่ละคนมากที่สุด โดยมีแนวทางการรักษา ดังนี้
- ใช้ยาสระผมกำจัดเชื้อรา: ยาสระผมกำจัดเชื้อรา เป็นยาสระผมที่มีส่วนผสมของยาฆ่าเชื้อรา โดยแพทย์จะแนะนำสำหรับอาการเริ่มต้น และยังไม่มีการอักเสบ ให้ใช้วันเว้นวัน หรือ 3 ครั้งต่อสัปดาห์ตามความเหมาะสม นอกจากนี้แพทย์อาจแนะนำยาทาร่วมด้วย เพื่อให้เห็นผลลัพธ์ที่ชัดเจน
- ใช้ยาต้านเชื้อรา: ยาต้านเชื้อรา แพทย์จะแนะนำร่วมกับการรักษาวิธีอื่น ๆ เช่น ยาสระผม หรือยาทา โดยแพทย์จะคอยติดตามอาการอย่างต่อเนื่อง เพื่อดูการตอบสนองต่อการรักษา และปรับเปลี่ยนแผนการรักษาตามความเหมาะสม
- ใช้สเตียรอยด์ในบางกรณี: สเตียรอยด์ อาจไม่ใช่ตัวเลือกแรก ๆ ที่แพทย์จะใช้เพื่อรักษาเชื้อราบนหนังศีรษะ แต่แพทย์จะเลือกใช้คู่กับยาต้านเชื้อรา ในกรณีที่มีอาการอักเสบรุนแรง เช่น ตุ่มหนอง ผมร่วง อย่างไรก็ตาม การรักษาด้วยวิธีนี้ควรอยู่ในการดูแลของแพทย์ เพราะถ้าหากใช้ผิดวิธี อาจทำให้อาการรุนแรงกว่าเดิมได้
แนวทางการป้องกันเชื้อราบนหนังศีรษะ
เชื้อราบนหนังศีรษะ สามารถป้องกันได้ โดยการดูแลตัวเอง ในกรณีที่มีสัตว์เลี้ยง ก็ควรดูแลสัตว์เลี้ยงอย่างเหมาะสม เพื่อลดความเสี่ยงในการเกิดเชื้อราบนหนังศีรษะ
- รักษาความสะอาดของหนังศีรษะอย่างสม่ำเสมอ โดยการสระผมบ่อย ๆ และเช็ดให้แห้งสนิท
- ไม่ใช้ของส่วนตัวร่วมกับผู้อื่น ไม่ว่าจะเป็นหวี หมวก ผ้าเช็ดตัว เพื่อป้องกันการติดต่อจากเชื้อรา
- ทำความสะอาดของใช้ส่วนตัวเป็นประจำ โดยใช้สบู่หรือแอลกอฮอล์ เพื่อให้ของใช้สะอาดปลอดเชื้อ
- รักษาสุขภาพร่างกายให้แข็งแรง เพื่อให้ระบบภูมิคุ้มกันทำงานเป็นปกติ
- หลีกเลี่ยงการเกาศีรษะแรง ๆ เพราะอาจทำให้เกิดแผลได้
- นำสัตว์เลี้ยงไปตรวจสุขภาพประจำปีอย่างสม่ำเสมอ
- หลังจากสัมผัสสัตว์เลี้ยง ควรล้างมือให้สะอาดทุกครั้ง
- รักษาความสะอาดของสัตว์เลี้ยง โดยการอาบน้ำและแปรงขนสัตว์เป็นประจำ เพื่อลดความเสี่ยงในการเป็นพาหะของเชื้อรา
สรุปปัญหาเชื้อราบนหนังศีรษะ
เชื้อราบนหนังศีรษะ อาจไม่ใช่ปัญหาที่อันตรายถึงชีวิต แต่ก็เป็นอีกปัญหาที่ไม่ควรละเลย เพราะนอกจากจะส่งผลต่อความมั่นใจในการใช้ชีวิตประจำวัน หากทิ้งไว้ระยะยาว อาจเป็นสาเหตุที่ทำให้หนังศีรษะและรากผมเสียหาย จนผมไม่สามารถงอกขึ้นใหม่ได้ ทำให้เกิดภาวะผมบางหรือหัวล้านเป็นหย่อม ๆ ได้ ดังนั้น ถ้าหากเริ่มมีอาการเชื้อราบนหนังศีรษะ แนะนำให้เข้าปรึกษาแพทย์เฉพาะทาง เพื่อให้แพทย์ประเมินปัญหา และแนะนำแนวทางการรักษาที่เหมาะกับแต่ละคนมากที่สุด
